مقالات
تیپ 65 هوابرد
واکنش سریع، محور جنگ های آینده

بررسی واکنش سریع نیروی زمینی ارتش از دفاع مقدس تا طرح ثامن

 

عملیات "واکنش سریع" بخشی از ماموریت  نیروهای مسلح واز جمله عملیات ویژه نظامی است که یک یگان قادر خواهد بود در کوتاه ترین زمان با تجهیزات وادوات مورد نیاز، خود را از هر نقطه ای به محل ماموریت رسانده و تحرک وجابجایی سریع شاخصه اصلی آن می باشد. قابلیتی که اگرچه در گذشته نیروی زمینی ارتش به آن اهتمام داشته اما با ساختار جدید این نیرو به صورت جدی تر به منزله ماموریت همگانی و اولویت اول کلیه یگان ها در آمده است.نیروی زمینی ارتش بعنوان بزرگترین و گسترده ترین نیروی دفاعی کشور با سازماندهی منسجم در اقصی نقاط کشور پهناورمان، برخوردار از یگانهایی است که در اجرای ماموریت های مختلف همواره اهداف تاکتیکی و عملیاتی گوناگون متناسب با  طرح های عملیاتی را در نقشه راهبردی تاکتیکی خود ترسیم نموده اند و در جهت نیل به آن تلاش می کنند."واکنش سریع"از دیرباز از جمله برنامه ها و طرح های عملیاتی کلاسیک نظامی است که در راستای آن یگان هایی از بدو تشکیل در پیشینه این نیرو دیده می شود.عملیات  "واکنش سریع"برای یک نیروی نظامی به مثابه آب و هوا برای بقای یک موجود زنده است و در مولفه های پویایی،استحکام و اقتدار یک نیرو، نقش حیاتی و به سزایی دارد. با تغییر رویکرد جنگ ها و بروز و ظهور  جنگ های نامتقارن طی دهه اخیر در منطقه،لزوم بازنگری در سازماندهی یگان ها و دگرگونی در اهداف و ساختار آن ها بیش از پیش ضرورت یافته است بطوریکه علاوه بر تعدادی از یگانهای نیروی زمینی ارتش که از گذشته تا به امروز عملیات واکنش سریع اصلی ترین ماموریت آنها بوده است امروزه تمامی یگانهای این نیرو ضمن توجه و اهتمام به آن قادر به اجرای هرگونه عملیات در هر زمان و مکان می باشند .

امیر سرتیپ احمد رضا پور دستان فرمانده نیروی زمینی ارتش در این خصوص  می گوید:((ما در دنیای مسلح وارد فضای جدیدی شده ایم،فضایی که تهدیدها با گذشته ازنظر نوع شکل و اندازه تفاوت دارند.در این فضا به این نتیجه رسیده ایم که با توجه به ساختار و تجهیزات و راه کنش (تاکتیک)های دیروزمان نمی توانیم وارد عرصه و فضای    نا همتراز شویم.در فضای ناهمتراز شاهد جنگ های منطقه ای نیستیم،بلکه شاهد رویارویی یک کشور برخوردار از فناوری های بالا با کشوری که فناوری های پایین تری دارد هستیم.اگر بخواهیم به این فضا وارد شویم باید ساختار،سازمان و آمایش خودمان را تغییر دهیم. در چینش پیشین یگان های نیروی زمینی،عمده یگان ها به خاطر تهدیدهایی که از طرف رژیم بعث عراق با آن مواجه بودیم،در غرب و جنوب غرب مستقربودند.امادر یک فضای ناهمتراز، ممکن است هم زمان از دو یا سه جبهه مورد تهاجم قرار بگیریم.بنا بر این نیاز بود که یگان های مرزی ما در تمامی مرزها حضور داشته باشند.این توزیع یگان ها را تغییردادیم تا یگان ها قابلیت انعطاف و تابندگی زیادی داشته باشند.امکاناتی ایجاد کردیم که یگان ها تحرک کافی داشته باشند و خود کفا باشند.کارشان را خیلی سریع انجام بدهند.چون در فضای ناهمتراز نیاز به تحرک بالا داریم یگان ها را تیپ محور کردیم تا بتوانند سریع دستور را بگیرند و وارد عمل شوند.))




سخنان فرمانده نیروی زمینی ارتش موید این مهم است که در ساختار و ترکیب جدید این نیرو کلیه یکانها قادر به انجام عملیات واکنش سریع در هر منطقه ای خواهند بود و از زمان تشکیل نیز آموزش های لازم و جنگ افزارها و سلاح های مورد نیاز در اختیار این یگانها قرار گرفته است.

با نقبی به دوران حماسه ساز جنگ تحمیلی و 8 سال مقاومت و ایثار فرزندان نستوه ملت در نیروی زمینی ارتش درمی یابیم که حضور اولین یگانهای این نیرو در ساعات نخستین هجوم سراسری ارتش رژیم بعث در مناطق عملیاتی سد کردن پیشروی دشمن ناشی از "واکنش سریع" بوده است.در آغاز تهاجم سراسری تنها پس از گذشت چند ساعت ابتدایی جنگ علاوه بر یگانهای سرزمینی مستقر در منطقه که در برابر دشمن تا بن دندان مسلح مقاومت کردند حضور سریع و برق آسای دیگر نیروهای پر توان نیروی زمینی را مشاهده می کنیم که از دیگر مناطق کشور و کیلومترها فاصله با جبهه اصلی نبرد خود را به صف مقدم رزم در برابر دشمن  زبون می رسانند و حماسه ها و فداکاریهای روزها و ماه های نخست جنگ تحمیلی را رقم می زنند که در کارنامه درخشان نیروی زمینی ارتش می درخشد.

سرتیپ پور دستان همچنین تصریح می کند:با این هدف که یگانها و از جمله قرارگاه ها بتوانند خود کفا باشند و مستقلاً با تهدیدها مقابله کنند،پنج قرارگاه منطقه ای در شمال شرق،جنوب شرق،جنوب غرب،غرب و شمال غرب ایجاد کردیم و ساختار و سازمان این قرارگاه ها را طوری طراحی کردیم که به صورت خودکفا بتوانند در مقابل تهدیدها بایستند و نیازی به تجهیزات از بیرون نداشته باشند.این قرارگاه ها،هم یگان های پشتیبانی و هم بیمارستان منطقه ای دارند و هم یگان های ترابری دارند،همه ساختارها و سازمان های مورد نیاز یک یگان مستقل و خودکفا را دارند.ساختار را هم سبک تر کردیم تا قابلیت انعطاف بیشتری داشته باشند.با این هدف که این موضوع برای یگان های ما جا بیفتد،رزمایش ها را هم بر این مبنا طراحی و تدوین می کنیم و به مورد اجرا  می گذاریم. نوع راه کنش(تاکتیک)ها،نوع فنون به کار گیری سلاح را هم احصا کرده ایم.جنگ اول و دوم خلیج فارس و جنگ افغانستان،درس های خوبی برای ما بودند که بتوانیم توانمندی های نیروهای فرا منطقه را به دست آوریم و در مقابل آن این قابلیت ها را که گفته شد در خودمان ایجاد کنیم.




به تناسب تغییرات ساختاری در سازماندهی یگانهای تابعه نیروی زمینی ارتش که منجر به تشکیل یگانهای جدید ومستقل گردیده است در برخی آموزش ها نیز بازنگری اساسی شده است بطوریکه کارکنان علوم وفنون جنگ های نامتقارن و چگونگی استفاده از سلاح ها وتجهیزات مدرن را فرا می گیرند. چنانچه تاکتیک ها وعملیات جدیدی طراحی شود متناسب با آن آموزش های لازم نیز جهت فراگیری کارکنان ارائه  می گردد.

 امیر سرتیپ دوم خسروی فرمانده تیپ 65 نیروی مخصوص نیروی زمینی که یگان و نیروهای تحت امرش از جمله یگانهای پا در رکاب،ورزیده و همیشه آماده این نیرو به شمار می آیند در خصوص آموزش اظهار می دارد: آموزش نیروهای واکنش سریع در ایران به روز است ،تیپ 65 یکی از یگانهای ویژه این نیرو است که کارکنان آن با کسب مهارت ها و تخصص های گوناگون طی دوره های مختلف طاقت فرسا،هرکدام در قامت یک تکاور تمام عیار بعضا به صحنه های واقعی نبرد وارد می شوند وبه همین دلیل نیز از آنها در ماموریت های حساس و ویژه استفاده می شود که شاید دیگر کارکنان نیروهای مسلح به راحتی یارای انجام و به اتمام رساندن آن ماموریت ها رانداشته باشند.موقعیت جغرافیایی،وضعیت جوی،شرایط زمین،تاریکی یا روشنایی هوا،هیچ کدام بر روند اجرای عملیات و ماموریت آنها تاثیر نمی گذارد چراکه این نیروها تمام آموزش های لازم در رابطه با نبرد در کوهستان،جنگل،کویر،اسکی،غواصی و پرش با چتر را پشت سر می گذارند و علاوه بر همه اینها هر کدامشان با توجه به یگان عملیاتی خود از تخصص های ویژه دیگری هم برخوردار هستند.

سرتیپ دوم خسروی آموزش های منحصر به فرد و کسب مهارت ها و تخصص های ویژه در تیپ 65 را از جمله مولفه های بارز آمادگی و ورزیدگی تکاوران تیپ می داند و تصریح می کند:با استفاده از علوم نوین نظامی و استفاده از علوم رایانه و الکترونیک نه تنها از قافله علم و دانش عقب نمانده بلکه خود را به بالاترین سطح در بین نیروهای ویژه ارتش های حرفه ای و مدرن جهان رسانده ایم.

فرمانده تیپ 65 در بخش دیگری از سخنان خود آمادگی روحی و برخورداری از ایمان و اعتقاد راسخ به شریعت اسلام و تقویت بنیه دینی و ارتقاء معنویت را لازمه انجام ماموریت تکاور عنوان می کند و خاطرنشان می سازد:آمادگی خاص و به صورت صد در صد نیازمند این است که نیروها هم از نظر فیزیکی و هم از نظر اعتقادی در شرایط ایده آل باشند.یعنی از نظر فکری و ذهنی نیز باید بتوانند عملیات های دشوار را به اجرا در آورند.از آن رو که کارکنان تیپ تحت شرایط خاص آموزشی و آمادگی قرار می گیرند واز آموزش های اعتقادی هم بهره مند هستند به همین دلیل همیشه در شرایط آمادگی صد در صد به سر می برند تا درطول 24 ساعت شبانه روز و در تمام ایام سال به محض ابلاغ دستور،خودشان را به محل انجام ماموریت برسانند و با توجه به مهارت ها و  تخصص هایی که دارند،ماموریت خود را به نحو احسن به پایان برسانند.

در پرتو آموزش های نوین و ممارست و اجرای برنامه های آمادگی رزمی، به جرات می توان گفت که کلیه یگانهای نیروی زمینی ارتش از آمادگی 100 درصدی برخوردارند و دلاور مردان آن قادر خواهند بود در هر نوع ماموریتی شرکت نمایند.این توانمندی در سایه تلاش ،سخت کوشی و همت غیور مردان نیروی زمینی برگ برنده ای بود که در 8 سال دفاع مقدس نیز صحنه های زیبایی از رشادت و از خود گذشتگی را خلق کرد.

هواپیمایی نیروی زمینی ارتش با بهره مندی از خلبانان باتجربه و جوان و بالگردهای آماده به کار و دانش فنی متخصصان خود امروز به یکی از قدرت های پروازی منطقه خاورمیانه و حتی فراتر از آن تبدیل شده است.

نقش بی بدیل یگان پروازی نیروی زمینی ارتش در سرکوب عناصر خود فروخته و منافقین در بدو پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و پس از آن در 8 سال دفاع مقدس و حضور در عملیات بی شمار و پشتیبانی از رزمندگان اسلام و همچنین جابه جایی نیروها و ادوات ،از مصادیق گویای واکنش سریع بوده است. بارزترین و گویاترین خصیصه این یگان پروازی واکنش سریع آن است که در هر ماموریت و عملیاتی جزو اولین نیروهای حضور یافته در منطقه مورد نظر می باشند.در دوران پس از جنگ تحمیلی نیز هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران از جمله یگانهای امدادی بوده است که در عملیات مختلف مردم یاری در حوادث غیر مترقبه همچون سیل و زلزله زودتر از دیگران به یاری و کمک رسانی هموطنانمان شتافته است.فرشتگان آسمانی هوانیروزبا انجام پروازهای مقدسانه خود در انتقال و جابه جایی مصدومان و آسیب دیدگان و رساندن کمک های مردمی و ملزومات زندگی ابتدایی به آنان همواره جزو اولین ها بوده اند.





امیر سرتیپ دوم پیمبری بعنوان فرمانده ای که تجربه حضور در دو یکان ویژه نیروی زمینی ارتش همچون تیپ 65 نیروی مخصوص و لشکر 23 تکاور را در کارنامه خود دارد واکنش سریع را اینگونه تعریف می کند:عکس العمل به جا و به موقع  یگان در برابر دشمن که محدوده زمانی خاص نیز ندارد اگرچه به اشتباه این گونه تلقی می شود که باید در زمان معینی انجام شود.

فرمانده لشکر23 که انجام ماموریت های بی شمار کماندویی در تیپ 65 را به صورت واکنش سریع به همراه دیگر همرزمانش به انجام رسانده است ویژگی های این نوع عملیات را بر می شمرد:اولین و مهمترین ویژگی واکنش سریع، رصد کردن دشمن است.همواره باید وضعیت دشمن را بررسی کرد،در اصول جنگ می گویند خط تماس را حفظ کردن،یعنی نباید خط تماس مان را با دشمن قطع کنیم و همیشه باید تحرکات و فعالیت های دشمن را زیر نظر داشت چرا که اگر دشمن رصد نشود و غفلت کنیم نمی توانیم عکس العمل سریع و به جا در برابر اقدامات او داشته باشیم.



دیگر عامل و خصیصه ای را که امیر پیمبری در واکنش سریع حائز اهمیت می داند ارزیابی توان رزمی یگان و سنجش میزان توانمندی،روحیه و انگیزه نیروهای تحت امر است.علاوه بر این وی معتقد است که اگر می خواهیم موفق عمل کنیم و واکنش سریع داشته باشیم باید ضمن کشف و شهود توانمندی و قابلیت های دشمن،خودمان را نیز با پیشرفت های نوین و تکنولوزی های مدرن نظامی همگام ساخته و به علم روز و تجهیزات جدید مجهز سازیم.

امیر پیمبری دو مولفه مهم و حیاتی بیان شده در واکنش سریع را تحت عنوان "خود شناسی و دشمن شناسی" معرفی می کند و می افزاید:مسلماً هر یگانی که بتواند این دو عامل و ملاک را در خود تقویت کند در روز عمل می تواند واکنش معقول،سریع و به موقع در برابر دشمن داشته باشد.

بهره مندی از دانش عملیات روانی و توانایی در تجزیه و تحلیل تحرکات دشمن و پیش بینی و خواندن فکر دشمن از دیگر موارد مهمی است که امیر پیمبری در واکنش سریع آن را برای هر فرمانده یگان و طراحان عملیاتی و برنامه ریزان حائز اهمیت و ضروری می داند.

سرتیپ دوم پیمبری که خود تجربه حضور در دوران دفاع مقدس و شرکت در عملیات مهمی همچون فتح المبین،بیت المقدس،قادر و ... را دارد تصدیق می کند که نیروی زمینی ارتش در ابتدای جنگ تحمیلی و در ادامه آن در طول  8 سال دفاع مقدس همواره با واکنش به جا و معقول خود جلوی پیشروی دشمن در بسیاری از خطوط مرزی را گرفته و نیز با تحمیل صدمات و تلفات زیاد به دشمن در سایه جا به جایی سریع یگانها و نیروهایش در نقاط مختلف جبهه جنگ توانسته است با بدست گرفتن ابتکار عمل موقعیت ها و موفقیت های زیادی را برای رزمندگان اسلام ایجاد نماید.

فرمانده تکاور نیروی زمینی ارتش با گذری اجمالی به آن دوران در بعد واکنش سریع به حقایق ناگفته ای اشاره  می کند: در سراسر مرزهای غرب و جنوب کشور از دالام پرداغ در آذربایجان غربی (سه راهی مرز ایران و عراق)گرفته تا دهانه فاو در استان خوزستان شاهد حضور یگانهای نیروی زمینی ارتش هستیم که عملیات بی شمار علیه دشمن بعثی را انجام دادند،مقاومت های بسیار کردند،ایثار و از خود گذشتگی وصف ناپذیر خلق شد که اکثر یگانهای مستقر از مناطق دیگر کشور اعزام شده بودند و منطقه سرزمینی یگان، استان دیگری بود ولی با تمام تجهیزات، ادوات و نیروها در سریعترین زمان ممکن به مناطق عملیاتی اعزام شده بودند.

این فرمانده دوران دفاع مقدس در ادامه می افزاید:در عملیات بیت المقدس 3 لشکر زرهی نیروی زمینی ارتش توانستند با استفاده از پل های نصب شده بر روی رودخانه کارون که ابتکار دلاور مردان مهندسی این نیرو بود و در حالیکه زیر آماج آتش سنگین دشمن بودند در کوتاهترین زمان و با سرعت و واکنش سریع با تجهیزات ، ادوات و خودروهای سبک و سنگین عبور کنند و ضمن غافلگیری دشمن حماسه عظیم آزاد سازی خرمشهر را ماندگار سازند.

امیر پیمبری ضمن برشمردن مصادیق بی شمار دوران دفاع مقدس که خود بهترین وگویا ترین گواه و دلیل بر واکنش سریع نیروی زمینی ارتش در برابر دشمن بوده است این نوع توانمندی و قابلیت را که در جنگ های امروزی مورد توجه قرار گرفته است را برگ برنده توان رزمی ما در 8 سال جنگ تحمیلی عنوان می کند.

بی شک با ظهور و بروز تکنولوژی و فن آوری های مدرن و اختراع تجهیزات و سلاحهای پیچیده و پیشرفته ، نگاه طراحان و کارشناسان نظامی به جنگ در شرایط امروزی متفاوت از گذشته است. واکنش سریع محور جنگ های آینده است و مسلماًنیرو و ارتشی در جنگ های آینده قدرتمندانه برتری میدان نبرد را به دست می گیرد که یگانها و نیروهایش واکنش سریع داشته باشند.در این شرایط مطمئناً ورق جنگ به سود طرفی خواهد بود که خیلی سریع فرماندهانش تصمیم بگیرند،طرح عملیاتی خود را آماده کنند و نیروها نیز سریع عمل کنند و طرحها را در میدان رزم به منصه ظهور رسانند.

خوشبختانه امروز نیروی زمینی ارتش در این زمینه به خود باوری عمیقی دست یافته است و با استفاده از دانش و تخصص فرماندهان و کارشناسان خود با میلیونها ساعت تجزیه و تحلیل و بررسی ابعاد گوناگون جنگ های اخیرمنطقه و مطالعه و ارزیابی نقاط ضعف و قوت نیروهای فرا مرزی این توانمندی پیشرفته را در بدنه یکان های این نیروی متعهد و مردمی بعنوان بزرگترین و گسترده ترین نیروی دفاعی کشور جاری ساخته اند.

 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
نظر
بيشتر