آشنایی با پدافند غیر عامل

پدافند به تدابیری گفته می شود که برای مقاومت در مقابل حملات سیاسی،نظامی، اقتصادی، اجتماعی، روانی و یا فناوری توسط یک یا چند کشور اتخاذ می شود. مفهوم کلی آن دفع ، خنثی و یا کاهش تاثیر اقدامات آفندی و ممانعت از دستیابی دشمن به اهداف خود است که بر دو نوع عامل و غیر عامل می باشد.

پدافند عامل ، شامل اقدامات مسلحانه و بکارگیری مستقیم تسلیحات و جنگ افزار ، به منظور خنثی نمودن و یا کاهش اثرات عملیات صمانه هوافضایی زمینی ، دریایی، نفوذی و خرابکارانه دشمن بر روی اهداف مورد نظر است.

پدافند غیر عامل در کنار پدافند عامل، مجموعه اقداماتی است که مستلزم بکارگیری مستقیم جنگ افزار و تسلیحات نیست و با اجرای آن می توان از وارد شدن خسارات و صدمات به مراکز ثقل نظامی و غیر نظامی و تلفات انسانی جلوگیری نمود و یا میزان این خسارات و تلفات را یه حداقل ممکن کاهش داد.

پدافند غیر عامل، مجموعه اقدام های غیر مسلحانه است که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری، تداوم فعالیت های ضروری، ارتقای پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدها و اقدامات نظامی دشمن می شود و همانگونه که مقام عظمای ولایت و فرماندهی معظم کل قوا امام خامنه ای (مد ظله العالی) فرمودند: مثل مصونیت سازی بدن انسان است از بیرون و اقدامی مسلحانه و بکارگیری مجموعه ابزار ، فناوری و تاکتیک هایی است که بتوان به وسیله آن انواع تهدید و تهاجم نظامی دشمن را دفع و یا خنثی نمود.

نکته مهم همانگونه که در تعاریف و مفاهیم پدافند غیر عامل دیده می شود این است که اقدامات پدافند عامل و غیر عامل مکمل یکدیگرند و بکارگیری اقدامات پدافند غیر عامل در کنار پدافند عامل لازم و ضروری است . این دو شیوه دفاعی در هدف مشترک اند و تفاوت تنها در ساختار و ابزارهاست لذا منطقی است که انها را مکمل هم دانسته و هم زمان به هر دو دفاع پرداخته شود. تاثیر متقابل طرح های پدافندعامل و پدافند غیر عامل نیز نباید نادیده گرفته شوند. در اینجاست که تعامل مثبت و سازنده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) آجا به عنوان متولی پدافند هوایی عامل و پدافند هوایی غیر عامل کشور و سازمان پدافند غیر عامل کشور به عنوان متولی پدافند غیر عامل در کشور می تواند مفید و راه گشای بسیاری از مسایل پدافندی باشد که الحمدا... این تعامل مثبت وجود دارد.

اصول پدافند غیر عامل

اصول پدافند غیر عامل، مجموعه اقدامات بنیادی و زیربنایی است که در صورت به کارگیری آن ها می توان به اهداف پدافند غیر عامل هم در سطح راهبردی در سطح که هدف افزایش پایداری ملی ، افزایش ظرفیت و توان بازدارندگی کشور و هم در سطوح عملیاتی و تاکتیکی که هدف آن کاهش آسیب پذیری ، کاهش قابلیت و توانایی دشمن در حوزه های کشف وشناسایی، هدفیابی و هدف گیری سلاح های دشمن دست پیدا کرد. مثل استتار و نامرئی سازی، انتخاب عرصه های ایمن در جغرافیای کشور، آمایش سرزمینی و پدافندی مناسب، پراکندگی در توزیع عملکردها متناسب با تهدیدات و جغرافیا ، موازی سازی سامانه های خدمات رسانی عمومی و پشتیبانی وابسته ، مقاوم سازی ، استحکامات و ایمن سازی سازه های حیاتی و .... .

این اصول متانسب با ویژگی ها ، ماموریت ، موقعیت و شرایط خاص هر نقطه یا منطقه حیاتی ، حساس و مهم به کار گرفته می شوند.

هدف از اجرای طرح های پدافند غیر عامل

همانگونه که گفته شد ، هدف از پدافند غیر عامل و اجرای طرح های مرتبط با این حوزه ، در سطح راهبردی ، افزایش توان و بازدارندگی، حفظ سرمایه های کلان ملی کشور ، بالابردن توان دفاعی کشور، کاهش احتمال آغاز جنگ و جلوگیری از گسترش جنگ ها با توجه به تهدیدات مختلفی که وجود دارد و در نهایت حفاظت و پاسداری از منابع انسانی و امکانات و سرمایه های ملی در شرایط جنگ و تهدید است.

در سطوح عملیاتی و تاکتیکی ، هدف کاهش قابلیت و توانایی سامانه های شناسایی ، هدف یابی و دقت هدف گیری تسلیحات آفندی دشمن ، تقلیل آسیب پذیری و کاهش خسارات و صدمات مراکز حیاتی ، حساس و مهم نظامی و غیر نظامی کشور در برابر تهدیدات و حملا ت دشمن ، حفظ توان خودی جهت ادامه فعالیت ها و تداوم  عملیات تولید و خدمات رسانی و ایجاد آمادگی های لازم مقابله با دشمن در شرایط تهدیدات ناهمتراز و .... است.

اقدامات پدافند غیر عامل موجب بازدارندگی می شود و دشمن وقتی ملاحظه می کند که نقاط آسیب پذیر ما یکی پس از دیگری از بین می رود و تبدیل به توانایی و پایداری می شود، یک نوع کاهش میل و انگیزه حمله در او ایجاد می شود.

با اجرای طرح های پدافند غیر عامل و توسعه ظرفیت های دفاعی و ارتقاء آستانه تحمل عمومی ، ضمن افزایش توان بازدارندگی ملی و مقاومت مردمی ، می توان با افزایش هزینه تهاجم ، تردید اساسی را در اراده تهاجمی دشمن ایجاد نمود.

نقش پدافند غیر عامل در مدیریت پروژه های استراژیک

موضوع پدافند غیر عامل خود یک موضوع راهبردی است که در کلیه پروژه های راهبردی کشور اعم از نظامی و غیر نظامی می بایست اصول و ملاحظات آن لحاظ گردد. این مهم به خصوص در کشور های که دارای راهبرد و سیاست دفاعی هستند همچون کشور مقدس جموری اسلامی ایران، دارای اهمیت است.

پروژه های راهبردی اگر از ابتدا با توجه و نگاه به مبحث پدافند غیر عامل طراحی و اجرا گردند، باعث کاهش آسیب پذیری آن ها در برابر تهدیدات و اقدامات دشمن می گردد و در زمان بحران و جنگ باعث کاهش هزینه ها و خسارات خواهند گردید. بدون شک کشور هایی که راهکارهای پدافند غیر عامل را به  عنوان یک راه کار اصلی بر می گزینند به شرایطی از نظر کاهش آسیب‏پذیری دست می یابند که طمع کشورهای تهدید کننده بر علیه آن ها کاهش می یابد.

توانیی نیروهای مسلح و مراکز غیر نظامی کشور به نحوی که در مقابل تهدید و حمله استقامت کنند و ضمن تحمل آن قادر باشند به نحو موثر به وظایف محوله خود عمل نمایند، عمدتا در نتیجه پدافند غیر عامل به دست می آید، بنابراین نقش پدافند غیر عامل در مدیریت پروژه های راهبردی بی بدیل و دارای اهمیت بسیار ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

وظیفه کار گروه های پدافند غیر عامل در استان ها

شناسایی و طبقه بندی زیر ساخت ها و مراکز و تاسیسات در سطوح استان و کاهش آسیب‏پذیری آن ها در مقابل تهدیدات داخلی و خارجی، کمک به اداره استان در شرایط بحران ناشی از جنگ از وظایف و ماموریت های شورا و کارگروه های پدافند غیر عامل در استان ها  می باشد که سیاست گذاری پدافند غیر عامل در این حوزه از وظایف سازمان پدافند غیر عامل کشور می باشد. البته فرماندهان مناطق پدافند هوایی قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء(ص) آجا ، فرماندهان ارشد ارتش و سپاه در هر استان جزء اعضای شورای استان می باشند و نمایندگان آن ها در کارگروه های تخصصی پدافند غیر عامل استان حسب مورد حضور دارند.