بزرگداشت حماسه سوم خرداد، سالروز عملیات بزرگ بیت المقدس - ویژه‌نامه سال1397
55
تدابیر عملیاتی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و نحوه اجرای عملیات بیت‏المقدس

مقدمه:

با پیروزی‌های پی‌درپی عملیات «ثامن‌الأئمه» درآزاد ساختن جزیره آبادان و «طریق‌القدس» در آزادسازی سوسنگرد و بستان و فراهم آوردن شکاف ژرف میان لشکر یکم مکانیزه و لشکر نهم زرهی ارتش عراق از یکسو، لشکر پنجم مکانیزه و لشکر نهم زرهی ارتش عراق از سوی دیگر، توان پدافندی دشمن درخوزستان پاره‏پاره شد و چنین شد که عملیات «فتح‌المبین» درشمال خوزستان با پیروزی به پایان رسد و تنها نگرانی بزرگ فراروی ارتش جمهوری اسلامی ایران، بخش خرمشهر و جنوب‌غربی استان خوزستان بود که می‏بایستی از زیر چکمه‏های سربازان ارتش عراق آزاد شود.

به منظور وحدت در فرماندهی عملیات، به فرمان فرماندهی کل قوا در تاریخ 31/01/1361 قرارگاه کربلا به‌گونه‌ای ترکیبی از سامانه فرماندهی ارتش و سامانه فرماندهی سپاه پاسداران به نام قرارگاه فرماندهی مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در خاک خوزستان پای گرفت.

قرارگاه کربلا در اندازه یک ارتش و چهار قرارگاه عملیاتی زمینی دیگر هر یک در اندازه یک سپاه تحت امر فرماندهی قرارگاه کربلا با نام‌های قرارگاه «نصر» «فتح» «فجر» و «قدس» هر یک با دو فرمانده یکی از ارتش و دیگری از سپاه سازماندهی گردیدند. برای فراهم نمودن فرماندهی در بخش عملیات هوایی در این عملیات (TACC) قرارگاه پنجمی نیز با نام ستاد ویژه عملیات هوایی(جنوب) و با دستور نبرد «شبح-3» در اندازه یک سپاه در پایگاه هوایی دزفول آغاز به‌کار نمود.

·         فرماندهان قرارگاه نصر، سرهنگ پیاده حسین حسنی‌سعدی و آقای حسین باقری افشردی.

·         فرماندهان قرارگاه فتح، سرهنگ زرهی مسعود نیاکی و آقای رشید علینور.

·         فرماندهان قرارگاه قدس، سرهنگ زرهی سیروس لطفی و آقای احمد غلامپور بودند.

·    فرمانده قرارگاه ویژه عملیات هوایی جنوب (رئیس ستاد با واگذاری اختیار فرماندهی) سرهنگ خلبان بهرام هشیار.

 

سازمان رزمی ایران در عملیات بیت‏المقدس:

الف. نیروی زمینی:

الف. قرارگاه قدس:

این قرارگاه در جنوب غرب سوسنگرد بر پا شد و تیپ یکم، دوم و سوم از لشکر16 زرهی را تحت امر خود داشت و سرهنگ زرهی سیروس لطفی فرمانده قرارگاه خود فرمانده لشکر16 زرهی بود که تیپ 58 تکاور نیز تحت امر این فرمانده برای عملیات به او واگذار گردیده بود، در کنار این لشکر، لشکر1 پیاده سپاه پاسداران نیز سازمان یافته بود.

ب. قرارگاه فتح:

این قرارگاه در جایگاه میانی جبهه نبرد خوزستان، جنوب فارسیاب بر پا شد که تیپ یکم، تیپ دوم و تیپ سوم زرهی از لشکر92 زرهی اهواز را تحت امر خود داشت، تیپ55 هوابرد، تیپ37 زرهی و گردان151 دژ نیز به آن‏ها افزوده شده بود. فرمانده این لشکر «سرهنگ زرهی مسعود منفرد نیاکی» بود که در کنار این لشکر تقویت شده، تیپ 25 کربلا از سپاه نیز سازماندهی شده بود.

ج. قرارگاه نصر:

این قرارگاه در دارخوین و مارد بر پا شده بود که تیپ یکم پیاده، تیپ دوم پیاده، تیپ3 پیاده، تیپ4 زرهی و تیپ23 نوهد تحت امر آن گذاشته شده بود و فرمانده لشکر21 پیاده، سرهنگ حسنی سعدی پاسخگوی عملیات گردید. یگان‌های سازمان داده شده مردمی و سپاه نیز درکنار این لشکر سازماندهی شدند.

ب. نیروی هوایی:

د. قرارگاه هوایی:

این قرارگاه که با دستور عملیاتی «شبح-3» با نام «قرارگاه ویژه عملیات هوایی» همطراز دیگر قرارگاه‏های سه‏گانه پیش گفته وارد کارزار شده بود باید در چهار زمینه از عملیات کربلای3 پشتیبانی هوایی را به کار می‌بست.

1– فراهم نمودن آتش پشتیبانی هوایی:

یگان‌های آتش پشتیبانی:

گردان31 جنگنده بمب‌افکن «اف-4ای» پایگاه سوم شکاری همدان، گردان‌های41 و 42 شکاری (بمب‌افکن و رهگیر «اف-5ای» پایگاه چهارم شکاری دزفول، گردان‌های61و62 شکاری (جنگنده بمب‌افکن و رهگیر «اف-4ای») پایگاه ششم شکاری بوشهر، گردان 11 شکاری (جنگنده بمب‌افکن) پایگاه یکم شکاری مهرآباد تهران.

2– فراهم نمودن پدافند هوایی صحنه نبرد:

یگان‌های پدافند هوایی:

گردان‌های81 و82 جنگنده رهگیر «اف-14»، اسکادران71 (گروه) جنگنده رهگیر «اف-14»، گروه پدافندهوایی دزفول، گروه یکم از گردان32 شکاری همدان گسترش یافته به پایگاه هوایی دزفول، گروه پدافند هوایی اهواز.

3– فراهم نمودن اطلاعات و هشدارهای راداری از یورش‌های هوایی دشمن:

یگان‌های اطلاعات عملیاتی و هشدارهای راداری:

اسکادران 11 شکاری شناسایی «آر اف-4ای»، گردان اطلاعات و شناسایی الکترونیکی «گروه شناسایی ایلام، سربندر و بهبهان و هواپیمای خفاش»، گروه پدافند هوایی مهرآباد، گروه پدافند هوایی همدان، گروه پدافند هوایی بوشهر و گردان P3F شناسایی شیراز.

4– فراهم نمودن خدمات پشتیبانی رزمی هوایی مانند ترابری هوایی کارکنان نیروهای رزمنده زمینی و جابجایی ادوات و ساز و برگ نظامی یگان‌ها.

یگان‌های خدمات پشتیبانی رزمی:

گردان11 ترابری هوایی هرکولس«C-130» و گردان12 ترابری هوایی سوخت‏رسان هوایی (بویینگ707 و بویینگ747) و گردان ترابری سبک فرندشیپ  (F-27) در تهران، گردان71 و 72 ترابری هوایی هرکولس(C-130) در شیراز.

 

سازمان رزمی عراق در عملیات بیت‏المقدس:

الف. نیروی زمینی

(1) لشکرهای اصلی ارتش عراق:

لشکردهم زرهی درغرب دزفول (پس رانده شده درعملیات فتح‌المبین)، لشکریکم مکانیزه درغرب شوش(پس رانده شده درعملیات فتح‌المبین)، لشکرنهم زرهی درغرب سوسنگرد و شمال غرب اهواز (پس رانده شده در عملیات طریق‌القدس)، لشکرپنجم مکانیزه در جنوب غرب اهواز و غرب کارون در شمال آبادان، لشکرسوم زرهی در خرمشهر و شمال جزیره آبادان تا غرب ماهشهر (پس رانده شده تا غرب کارون در عملیات ثامن‌الأئمه).

(2) تیپ‌ها و گردان‌های جدا شده از دیگر لشکرها و یا تیپ‏های مستقل:

تیپ دهم مستقل زرهی با تانک‌های پیشرفته «T-72»، تیپ17 زرهی (جدا شده از لشکردهم زرهی)، تیپ 33 نیروی مخصوص،‌ تیپ 16 زرهی (جدا شده از لشکر6 زرهی)، تیپ30 زرهی (جدا شده از لشکر6 زرهی).

ب. نیروی هوایی:

(1) پایگاه هوایی کوت در استان «میسان»:

گردان میراژ «F-1»، اسکادران «سوخوی-22»، گردان «میگ-23 فلاگن»، گردان «میگ-21فیشبد».

(2) پایگاه هوایی شعیبیه در استان «بصره»:

اسکادران میراژ «F-1»، گردان «میگ-23فلاگن»، گردان «میگ-23فلاگن».

(3) پایگاه هوایی ناصریه در استان «الانبار»:

گردان «میگ-23فلاگن» جنگنده بمب‌افکن و رهگیر، گردان «میگ-21فیشبد» جنگنده رهگیر.

 

تدبیر عملیاتی عراق در عملیات بیت‏المقدس و روش مقابله ایران با آن:

تنها راه کار فرماندهان ارتش دشمن در جلوگیری از شکست و گریختن نیروهای زمینی خود این بود که از ناتوانی و کاستی نیروی‌زمینی ارتش ایران در نداشتن پدافند موشکی صحنه نبرد استفاده کند و با بمباران‌های پی‌در‌پی آستانه پذیرش و تحمل نیروهای زمینی ایرانی را آنقدر کم کند که ناامید شوند و میل به جنگیدن در آنها فروکش کند که این ترفند نیز با فراهم آوردن پدافند هوایی فراگیر صحنه با به کارگیری خلبانان جنگنده رهگیر «اف-14» و موشک‌های «فنیکس»، ناکام گردید. نیروی هوایی در همان عملیات «نصر» و در پی آن عملیات «ثامن‌الأئمه» به این کاستی آرایش صحنه در نیروی زمینی آگاهی یافته بود، بی‏درنگ یگان‌های پروازی اصفهان و شیراز (گردان‌های81 و82 و اسکادران71) را چنان سازماندهی نمود که خلبانان بتوانند همواره در آسمان منطقه، در هر گوشه‌ای از صحنه، پدافند موشکی صحنه نبرد را با موشک‌های فنیکس خود به کار بندند. درعملیات «کربلای1» «طریق‌القدس» و همچنین در «کربلای2» «فتح‌المبین» خلبانان جنگنده رهگیر «اف-14» توانستند نیروی هوایی دشمن را در نابرابری توان و تاکتیک هوایی از نگاه بمباران هوایی یگان‌های خودی بگذارند و پایان کار بسیار درخشان بود به گونه‌ای که 19 فروند هواپیمای دشمن سرنگون شد و فرو ریخته شدن بمب بر یگان‌های خودی بسیار کم بود. اکنون در عملیات «بیت‌المقدس» سرهنگ هشیار رئیس ستاد قرارگاه ویژه عملیات هوایی جنوب این گونه تصمیم گرفته بود که با همان شیوه‌ای که نیروی هوایی دشمن را فلج کرده بود کار کند.

 

تدابیر عملیاتی نهاجا قبل از شروع عملیات بیت‏المقدس:

الف. آتش پشتیبانی:

با هماهنگی که میان فرمانده قرارگاه کربلا (سرهنگ صیاد شیرازی) و رئیس ستاد قرارگاه ویژه عملیات هوایی جنوب (سرهنگ بهرام هشیار) شده بود، در دستورعملیاتی «شبح-3» شمار20 سورتی بمباران هوایی در روشنایی روز پیش‌بینی شده بود و هماهنگی این‌گونه بود که بمباران‌ها هنگامی باشد که لشکرهای 16 ، 92 زرهی و 21 و 77 پیاده نیروی‌زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران از سنگرهای خود خارج شده و در حال پیشروی به سوی دشمن باشند تا بدینسان آتش توپخانه دشمن به خاموشی گراید. اما چنانچه در سنگرهای خود بودند و پدافند و مانوری درپی نبود، در آن هنگام تنها برای شکستن محاصره و قطع خطوط مواصلاتی 8 سورتی پرواز در روز پیش‌بینی شده بود.

به دستور سرهنگ هشیار از تاریخ 06/01/1361 تا 13/01/1361 عملیات بمباران مواضع دشمن در موقعیت‏های مختلف صورت گرفت و پس از هر نوبت بمباران، عکس‏های هوایی به منظور بررسی چگونگی کیفیت بمباران گرفته شد. نتیجه تا این‏جای کار بسیار خوب بود و راه را برای حمله گسترده قرارگاه نصر هموار ساخت.

ب. پدافندهوایی صحنه:

در بخش پدافند هوایی صحنه، هماهنگی‌ها بر این بود که گردان‌های جنگنده رهگیر «اف-14» از زمان برآمدن روشنایی روز تا فرو رفتن آفتاب به همراه سوختگیری در هوا برفراز قرارگاه کربلا برای پوشش دادن به یگان‌های قرارگاه‏های قدس، فتح و نصر و فجر پرواز کنند و از نزدیک شدن جنگنده‌های دشمن به آسمان عملیات جلوگیری کنند و گردان‌های «اف-4ای» و «اف-5ای» نیز فضاهای خالی خط پدافندی را پر می‌ساختند.

ج. اطلاعات عملیاتی و هشدارهای راداری:

دراین بخش، از پانزده روز پیش از آغاز عملیات با درخواست قرارگاه کربلا باید عکس هوایی گرفته می‌شد و اطلاعات جابه‏جایی یگان‌های خودی و دشمن در صحنه فراهم می‌گردید.

خلبانان هواپیمای خفاش نیز که به جمع‌آوری اطلاعات رادیویی و راداری و شناسایی الکترونیکی پرداخته بود و از یک هفته پیش از رسیدن به روز عملیات، پروازها و کار خود را شروع کرده بودند.

د. پشتیبانی رزمی

دراین بخش، گروههای پدافندهوایی در پایگاههای سوم، چهارم، پنجم، ششم شکاری پرکار بودند تا مباد آن‌که خلبانان دشمن به‌گونه‌ای غافلگیرانه باندهای پروازی و شلترها (پناهگاه‏های هواپیماها) را بمباران کنند و جلوی پروازها و عملیات هوایی را بگیرند.

هـ . خدمات پشتیبانی رزمی

خلبانان هواپیماهای هرکولس(C-130) و فرندشیپ(F-27) باید نیروهای نظامی و مردمی را از دورترین فرودگاه‏های کشور سوار می‌کردند و به فرودگاه‏های نظامی و غیرنظامی در منطقه نبرد شامل: اهواز، امیدیه و دزفول می‌رساندند تا به قرارگاه‏ها و خطوط مقدم بروند. این کار شبانه‌روزی پی‌گیری می‌شد. خلبانان هواپیماهای «بویینگ707» و «بویینگ747» نیز در سراسر روز در شمال‌غرب دزفول و در شمال امیدیه پرواز می‌کردند تا هواپیماهای جنگنده رهگیر«اف-14» و «اف-4» و جنگنده بمب‌افکن‌های «اف-4ای» از آن‏ها سوخت دریافت دارند.

 

نحوه اجرای عملیات توسط نیروی هوایی در عملیات بیت‏المقدس:

عملیات زمینی بیت‏المقدس در تاریخ جمعه 10/02/1361 با رمز «بسم الله الرحمن الرحیم، بسم‌الله القاصم‌الجبارین یا علی ابن ابی‌طالب» در حالی آغاز گردید که تا آن روز صدها تن بمب بر یگان‌های ارتش عراق در خط تماس فرو ریخته شده بود.

در شروع عملیات نیروی هوایی در عملیات بیت‏المقدس که با نام دستور رزمی «شبح3» نام گذاری شده بود اقدام به عکسبرداری‏های هوایی شناسایی با دستور رزمی «ناصر» نمودند که این کار تا پایان عملیات در زمان‏های لازم ادامه یافت. به دستور سرهنگ هشیار تا پایان فروردین ماه روزانه 7 تا 8 نوبت پرواز به همراه سوختگیری هوایی انجام گرفت که این پروازها با شروع اردیبهشت ماه که گسترش‌های نیروی زمینی آشکارا انجام می‌شد، به 20 نوبت پرواز بمباران و نیز پروازهای گشت هوایی اف-14 مسلح به موشک هوا به هوای فونیکس و هواپیماهای اف-4 و اف-5 (هنگامیکه اف-14 در منطقه حاضر نبود) افزایش یافتند.

به علت حضور اف-14 در آسمان منطقه و انتقال سایت هاوک از امیدیه به رامشیر و گسترش سایت «هاوک» فولی‌آباد به غرب و نامگذاری آن به نام «خیبر» و بهره‌گیری از سایت «هاوک» آبادان بنام «تبوک» شمال و جنوب منطقه عملیات پوشش کامل پدافندی پیدا کرد. با گسترش و پرکار نمودن پدافند فراگیر صحنه عملاً جای کار برای نیروی هوایی عراق وجود نداشت و چند حرکتی که صورت پذیرفت با پاسخ قاطع نیروی هوایی ارتش ایران رو برو شد. شمار 20 نفر افسر خلبان از پایگاه یکم شکاری و پایگاه دزفول به ستاد وی‍ژه عملیات هوایی جنوب در اهواز و از آنجا به تیپ‌های یکم و دوم و سوم لشگر16 و تیپ‌های یکم و دوم و سوم لشگر92 زرهی و تیپ‌های لشگر21 حمزه فرستاده شدند تا درخواست‌های پشتیبانی هوایی و آتش پشتیبانی هوایی را هماهنگ و زمانبندی نمایند همچنین یک فروند هلی‌کوپتر214 از پایگاه یکم برای عملیات جستجو و نجات خلبانان فرستاده شد و همچنین یک فروند دیگر از این‌گونه هلی‌کوپتر از پایگاه چهارم شکاری دزفول به اهواز فرستاده شد.

درست زمانی که قرار بود عملیات اصلی برگزار شود خلبانان هواپیمای افغانی (ارتش اتحاد جماهیر شوروی در خاک افغانستان) نقطه‏ای را درون خاک ایران در مرز زابل بمباران نموده و تعدادی از هموطنانمان شهید و مجروح شدند. به منظور پدافند آن منطقه 4 فروند هواپیما و چندین عراده توپ ضدهوایی و یک دستگاه رادار به همراه شماری از رزمندگان به آنجا گسترش پیدا کرده و باعث شد در آستانه آغاز عملیات بخش عمده‏ای از توان رزمی نیروی هوایی به شرق منتقل شود.

در طول روزهای عملیات، بمباران مواضع دشمن، پدافند فراگیر صحنه، عکسبرداری‏ها و پروازهای شناسایی به تناوب انجام گرفت تا این که در روز 08/02/1361 دشمن با استفاده از موشک‏های ضد راداری که به وسیله میراژهای اف-1 و سوخوهای 22 پرتاب می‏شد تمام رادارهای روشن و پرکار موجود در منطقه را مورد هدف قرار داده و آن‏ها را از کار انداخت و سامانه پدافند فراگیر صحنه به یکباره از دست رفت و تنها اتکا به رادار اف-14ها بود. بلافاصله سرهنگ هشیار به طراحی سامانه پدافندی نوینی پرداخت که عبارت بود از این که همواره رادارهای منطقه در حالت آماده به کار باشند و هنگامی که هواپیماهای سوخوی 22 عراقی به فاصله 40 مایلی اف-14ها رسیدند با اعمال قفل راداری روی آن‏ها، سوخو22ها از منطقه گریخته و هنگام دور زدن رادارهای آماده به کار فعال شده و موشک‏های زمین به هوای هاوک را به سمت آن‏ها شیلک کند زیرا با دور زدن سوخوی22 دیگر امکان قفل راداری روی آنتن‏های رادار ایرانی نبود و حتی اگر هم قفل اتفاق می‏افتاد روی موشک رادارزن به سمت دیگری بود که نمی‏توانست رادار را مورد هدف قرار دهد. از سوی دیگر دستور برداشتن دستگاه‏های رادار از انبارهای قصرفیروزه و بردن بی‌درنگ آن‏ها به منطقه عملیاتی داده شد و خلبانان «هرکولس» با فداکاری و بدون استراحت قانونی این رادارها را تا بامداد به اهواز و دزفول آوردند و رادارهای تخریب شده بازساری شدند.

بمباران مواضع دشمن از نو دنبال شد و روش نوین پدافند فراگیر صحنه باعث شد رادارها به گونه‏ای فعال شوند که چندین هواپیمای دشمن را ساقط نمودند. همچنین ترابری مجروحین و نفرات جدید به میدان‏های نبرد طبق روال انجام گرفت. با گرفتن سرپلی در آن سوی کارون (غرب کارون) نیاز بمباران یگان‌های دشمن در برابر این لشکر 21 حمزه افزون گردید که خلبانان دلیر نیروی هوایی بمباران را انجام دادند. در تاریخ 11/02/1361 یک فانتوم ایرانی مورد اصابت یک فروند موشک سام-6 قرار گرفت که خلبانان آن بیرون پریده و توسط هلیکوپتر از صحنه نبرد دور شدند. در روز 13/02/1361 هواپیمای مسافربری حامل نخست وزیر الجزایر و هیئت همراه آن توسط موشک جنگنده‏های عراقی بر فراز مرز ایران و ترکیه مورد هدف قرار گرفت که همگی ایشان کشته شدند. پس از این واقعه هواپیماهای اف-5 پایگاه تبریز تمام هواپیماهای ورودی به ایران را در مرز شمال غربی کشور اسکورت نمودند. تا روز 16/02/1361 در اثر درگیریهای هوایی 8 فروند از انواع هواپیماهای عراقی ساقط شدند. عکسبرداری شناسایی پس از بمباران‏ها و به منظور تفسیر از وضعیت دشمن طبق دستور رزمی ناصر به قوت خود ادامه دارد. پروازهای ترابری نیز به منظور جابجایی مجروحین و نفرات و رساندن دارو و مهمات به جبهه‏ها به طور پیوسته انجام گرفتند. 3 فروند از هواپیماهای «اف-4» که از پایگاه سوم شکاری به دزفول مأمور شده بودند قرار شد به پایگاه پنجم گسترش داده شوند.

بدین ترتیب عملیات «بیت‌المقدس» در دو بخش نخستین خود با موفقیت‌های بسیار درخشان به پیشروی فرخنده‌ای دست یافته بود و چون نیروهای لشکر پنجم مکانیزه ارتش عراق و لشکرسوم زرهی دست به عقب نشینی شتاب آلودی زدند و جای ثابتی نداشتند، شیرازه کار از دست فرماندهان عراقی به‌در آمده بود و از هم گسسته شده بودند، از درخواست‌های بمباران هوایی برای بمباران دشمن کاسته شد و تنها پدافندهوایی صحنه و ترابری هوایی بسیار نیاز بود و همچنین پروازهای عکسبرداری برای آگاهی از وضعیت دشمن انجام می‏گرفت.

درعکس هوایی که در تاریخ 25/02/1361 گرفته شده بود نشان داده شده بود که ارتش عراق چهار دهنه پل نظامی بزرگی را بر روی اروندکار گذاشته و اگر روند جنگ برای لشکر11 پیاده در خرمشهر بحرانی شود از راه این پل‌ها کارکنان و ساز و برگ لشکر را بیرون بکشند و به عراق ببرند. درطراحی عملیات هوایی «بیت‌المقدس» این پل بزرگ در فهرست هدف‌ها گذاشته شده بود، در  یکی از همین روزها سرگرد خلبان محمود اسکندری به همراه ستوان اکبرزمانی این پل را بمبارن و ویران ساختند. بخشی از آن پل در آب به سوی خلیج فارس روانه شد که عکس این پل پیش از یورش هوایی و پس از آن گرفته شده است. پیشرفت قرارگاه کربلا و نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران بسیار چشمگیر شده بود به‌گونه‌ای که دشمن تلاش داشت تا نیروهای خود را از طریق پلی که بر رودخانه اروند بنا نهاده بود آوردگاه به در برد!

در روز 28/02/1361 یک فروند هواپیمای «بویینگ707» در اختیار وزارت امور خارجه و پاسخگویان جنگ قرار داده شد تا سفرا و وابستگان نظامی را به اهواز ترابری نمایند و از نزدیک سرزمین‌های آزاد شده را با چشم ببینند.

سرانجام روز دوم خرداد نیروهای لشکر11 پیاده که در خرمشهر بود و امیدشان را در عقب نشینی از روی پل بوارین (پل بوارین نامگذاری خلبانان بر این پل بود نه نام محلی آن) از دست داده بودند، همچنین برخی از نیروهای لشکرپنجم مکانیزه و لشکرسوم زرهی ارتش عراق، دسته دسته خود را تسلیم کردند و به دست ارتش و نیروهای خودی گرفتار شدند، آنها می‌دانستند که در بی‌آبی و بی‌غذایی در خرمشهر جان خویش را خواهند باخت. در آن زمان لشکر11 پیاده ارتش عراق در خرمشهر سنگر گرفته بود.

سرانجام دشمن در واپسین تلاش‌های خود درآستانه ورود رزمندگان ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران و نیروهای مردمی به شهر خرمشهر پالایشگاه گاز مایع ماهشهر را با دو فروند هواپیمای جنگنده بمب افکن خود زیر آتش هوایی گرفت که زیان‌هایی از این تک هوایی به بار نشست و در نهایت روز چهارم خرداد نیز سایت تبوک4 فروند دیگر از هواپیماهای دشمن را سرنگون ساخت و خرمشهر آزاد گردید.

 

عملیات بیت‏المقدس به روایت آمارها:

دراین عملیات (بیت‌المقدس) قرارگاه سرفراز ویژه عملیات هوایی جنوب با فرماندهی و هدایت و مدیریت تحسین برانگیز خود به فرماندهی سرهنگ خلبان بهرام هشیار و کار تیمی، مشترک و گروهی فرماندهی پدافندهوایی و فرماندهی اطلاعات و شناسایی الکترونیکی و یگان‌های عملیاتی پروازی که در سازمان رزمی دستور نبرد «شبح-3» نام برده شده‌اند توانستند با نهایت توان خود در این عملیات حاضر شوند. در ادامه به صورت اجمال فهرستی از فعالیت‏های انجام شده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران آورده شده است:

1-  پروازهای گشت و دفاع هوایی: در این عملیات 931 سورتی پرواز مراقبت و نگاهبانی مسلحانه و اسکرامبل با هواپیماهای «اف-14» «اف-4» و «اف-5» انجام گرفت که از این نظر در بین همه عملیات‏ها بی‏نظیر بوده است.

2- پروازهای بمباران: در این عملیات 130 سورتی پرواز بمباران هوایی به وسیله خلبانان هواپیماهای «اف-4» و «اف-5» انجام پذیرفت.

3- مهمات مصرفی: در این عملیات روی هم رفته 387672 پوند مهمات جنگی هوایی برابر با 200 تن بر سر دشمن زبون فروریخته شد که اگر مهمات مخصوص مانند موشک‌های فنیکس، اسپارو، سایدویندر و هاوک و گلوله‌های توپخانه ضدهوایی را به این مقدار بمب اضافه کنیم، مهمات مصرفی نهایی بیش از دو برابر خواهد شد.

4- پروازهای شناسایی: دراین عملیات22 سورتی پرواز عکسبرداری هوایی انجام گردید که رقم بسیار بالایی بود و پس از این عملیات هرگز در عملیات مشترک دیگری تکرار نشد.

5- پروازهای ترابری و سوخت‏رسانی: در این عملیات میزان 2494 سورتی پرواز ترابری هوایی از سوخت‏رسانی در هوا تا جابه‏جایی مجروح و آوردن نیرو از دورترین فرودگاههای کشور در سرزمین ایران به فرودگاه اهواز و امیدیه و دزفول و پروازهای ارتباطی و جابجایی فرماندهان و مدیران و پروازهای شناسایی الکترونیکی و غیره انجام گردید که درعملیات مشترک گذشته بی‌سابقه بود.

6- ترابری مجروحین: دراین عملیات تنها بیش از 10000 نفر مجروح از فرودگاههای اهواز، امیدیه و دزفول با هواپیماهای ترابری نهاجا به شهرستان‌هایی که آمادگی پذیرش بیماران و مجروحان را آگهی کرده بودند و بیمارستانی در دست داشتند برده شد.

7- هواپیماهای ساقط شده دشمن: دراین عملیات بیش از 55 فروند از هواپیماهای دشمن هدف آتشبارهای موشکی صحنه نبرد (موشک‌های فنیکس، اسپارو، سایدویندر از هواپیماهای جنگنده رهگیر و موشک‌های هاوک سایت‌های موشکی تبوک و خیبر و بدر قرار گرفتند) و یا سرنگون شدند و یا به آسمان عراق رفتند و در آنجا افتادند.

 

مدیریت حفظ آثار و نشر ارزش‏های دفاع مقدس نهاجا

 

 


پانوشت:

(1) «TACTICAL AIR COMPONENT COMMANDER» فرماندهی تاکتیکی در بخش عملیات هوایی.

 

 

 

 
امتیاز دهی
 
 

تعداد بازديد اين صفحه: 2482