يكشنبه 31 شهريور 1398  
عملیات های دفاع مقدس
عملیات ثامن الائمه (ع)

ارتش بعث عراق در 31 شهریور ماه تجاوز کلی خود را در سراسر مرز ایران آغاز نمود در این تجاوز بخشی از میهن اسلامی ما در غرب و جنوب کشور در مساحت تقریبی 10000 کیلومتر مربع مورد تاخت و تاز دشمن قرارگرفت این تجاوز در قسمتی از منطقه جنوب (منطقه کلی خرمشهر-آبادان) در سه محور صورت گرفت :

1- محور بصره تنومه شلمچه خرمشهر

2 -  محور بصره تنومه ایستگاه حسینیه

3-  محور نشوه طلائیه

نیروی متجاوز در خرمشهر با مقاومت سرسختانه ای مواجه شد وتصمیم گرفت ضمن محاصره شهر از شمال با عبور از کارون و بهمن شیر به جزیره آبادان وارد شده، خطوط تقویت نیروها را بسته سرانجام منطقه را بطور کامل به اشغال در آورد. لیکن به هنگام عبور از بهمن شیر با واکنش سریع نیروهای موجود در منطقه (عمدتاً گردان 153 از تی 2 ل77 بفرماندهی سرهنگ 2 کهتری) گردیده ناچار به عقب نشینی شد و شهر آبادان را از شرق رود کارون محاصره نمود که در نوع خود بسیار تهدید خطرناکی بودزیرا با سقوط آبادان دشمن می توانست بندر ماهشهر و بندر امام را مورد تهدید قرار دهد و علاوه بر آن تصرف آبادان با داشتن جنبه های  نظامی دارای  جنبه سیاسی و استراتژیکی مهمی بود.

 حساسیت این منطقه سبب شد که نگرانی شدیدی در مقامات تصمیم گیرنده سیاسی و نظامی ایران بوجود آید و در رأس همه آنها رهبر کبیر انقلاب در دهه اول آبان ماه 59 ضمن ابلاغ پیامی مقرر فرمودند:

 

«حصر آبادان شکسته شود»

بدیهی است از زمان صدور این دستور مسأله علاوه بر یک ماموریت نظامی و میهنی جنبه یک تکلیف دینی و شرعی بخود گرفت که حداقل نتیجه آن این بود که نیروهای دشمن پس از آن نتوانستند آبادان را اشغال یا در محاصره  کامل در آورند0

از طرف دیگر پس از پیروزی انقلاب اسلامی به صورت طبیعی ارتش از درون دچار نا بسامانی گردیده بود دشمن نیز خواستار این موقعیت بهره مند شود و گرنه خود سران رژیم  بعثی به خوبی می دانستند و قبلاً نیز در انعقاد قرارداد 1975 تجربه کرده بودند که قادر به مقابله با ارتش ایران نیستند.

لذا پس از تجاوز، در جنوب ژاندارمری وقت با زیر امر گرفتن کلیه یگانهایی که در منطقه عمومی خرمشهر آبادان حضور داشتند قرارگاه عملیلاتی اروند را تشکیل و مسئولیت منطقه را به عهده گرفت این قرارگاه در طول مدت مسئولیت خود تلاش زیادی جهت بیرون راندن دشمن از منطقه انجام داد لیکن به دلایل عدیده از جمله برتری فوق العاده ماشین جنگی دشمن موفقیتی بدست نیاورد .در اواخر اسفند سال59 مسئولیت کلی منطقه از ژاندارمری به نیروی زمینی ( ل 77 پیاده) محول گردید.

حال چه زیباست شرح خاطرات رشادتها و از خود گذشتگی های فراموش نشدنی آن دوران، زمانی که انس و الفت و همبستگی میان فرمانده و فرمانبر حکایت از عمق مکتبی بودن و مردمی بودن ارتش را می کرد. زمانی که همگان به فکر نجات میهن (در واقع تازه استقلال یافته) بودند زمانی که خون انقلابی در رگهای هر ایرانی در تپش بود و زمانی که جزء رهایی وجب به وجب خاک قهرمان پرور و لاله خیز ایران اسلامی در مخیله هر مرد و زن ایرانی راه نمی یافت، نیروی زمینی ارتش سکاندار یک کشتی در دریای متلاطم و مواج جنگ در آن منطقه گردید.

لشکر 77 پیاده نزاجا مسئولیت این مهم را بر عهده گرفت. پس از حضور کامل و شناسایی منطقه در شور ستادی خود مبنای کار را بر سه اقدام مهم تاکتیکی متکی ساخت.

1- سد نمودن پیشروی دشمن 2- تثبیت دشمن 3- آفند متقابل و انهدام نیروهای متجاوز در شرق رودخانه کارون. ابتدا برای سد پیشروی دشمن با ایجاد جاده وحدت از 8 کیلومتری سه راهی شادکان به طرف آبادان در ساحل بهمن شیر و با بکارگیری یک گردان از ل21 حمزه  در منطقه ذوالفقاریه در مقابل دشمن ، آبادان را از محاصره نسبی خارج و مسیر آماد رسانی را از خور موسی (منطقه چوئبده) به جاده منتقل نمود.

به منظور تثبیت دشمن علاوه بر اعزام کشتی های رزمی دوتک محدود در شمال و جنوب منطقه اجرا و دشمن را در منطقه نا توان ساخته و در داخل سنگر های خود تثبیت نمود.

در مرحله سوم پس از شناسایی مداوم از منطقه و تشکیل جلسات متعدد ستادی و فرماندهی (طرح آفندی ثامن الائمه (ع) ) را که وجه تسمیه آن خاستگاه لشکر 77 خراسان بود منطقه اجرای عملیات از نظر طبیعی صاف و بدون عارضه بوده و موانع موجود شامل رودخانه های کارون ، بهمن شیر، اروند و نهر مارد می باشد لیکن در شرق کارون دشمن با ایجاد پناهگاههای  بزرگ و سنگرهای تانک  و نفربر و دیدگاه ها و نقاط دیده بانی که عموماً پوشش قابل ملاحظه ای داشتند در منطقه ای به وسعت  250 کیلومتر به صورت یک دژ مستحکم در آمده و اطراف آن با تراکم هرچه بیشتر  مین گذاری و به وسیله سیم خاردار محصور شده بود.

ماموریت دشمن در این منطقه محاصره کامل آبادان و تصرف آن بود و برای اجرای آن، جاده اهواز آبادان وآبادان ماهشهر را که جنبه حیاتی داشت مسدود نموده بود و تنها راه وصولی به آبادان راه آبی خوربات – بندر امام و چوئبده بود که از طریق هوا در سطح پرواز پست با بالگرد بود که آن هم بدون خطر نبود.

لذا لشکر 77 پیاده پس از طرح ریزی های متعدد با توجه به توان رزمی دشمن و گسترش یگانهای زرهی و پیاده آنها در شرق کارون و شناسایی زمین از نظر عملیات و با دریافت رهنمود های فرمانده وقت نزاجا امیر سرلشکر فقید قاسمعلی ظهیر نژاد سرانجام در ساعت  (س) روز (ر) ( در ساعت 1 بامداد مورخه 5/7/1360) عملیات ثامن الائمه (ع) با رمز نصرمن الله و فتح قریب آغاز گردید به این ترتیب عملیات در نیمه شب با استفاده از اصل غافلگیری از سه جبهه با اجرای آتش تهیه به مدت 20 دقیقه شروع و از جبهه دارخوین به استعداد یک تیپ ، در بالا و پایین جاده آبادان  ماهشهر و کوی ذوا لفقاریه  به استعداد دو تیپ مانور تک اصلی به قویترین جبهه دشمن که تصورش را نمی کرد حمله نمود و با سرگرم کردن پهلوی  دشمن با گروه رزمی تیپ 37 زرهی شیراز مانع پیوستن نیروهای عراقی جهت کمک به جبهه آبادان و جنوب  جاده ماهشر به آبادان و یا دارخوین گردید یعنی با ایجاد شکاف و جداسازی  نیروهای دشمن آنها را در شرق کارون محاصره و مانع از فرار آنان شدند.

به حول قوه الهی در ساعات  اولیه تک با بهره جویی از هجوم برق آسای یگانهای پیاده و هدایت تانکها فرصت هرگونه مقابله از دشمن گرفته شد بطوری  که تعداد زیادی از آنها کشته و زخمی و یا اسیر شدند برابر گزارشات نوبه ای ارسالی لشکر به قرار گاه مقدم نزاجا در ساعت 30: 11 همان روز تیپ 3 لشکر هدف خود را تصرف نمود . البته در ساعات اولیه شروع عملیات یک گروهان از گردان سیف سعد عراق گردان 148 تیپ لشکر را دور زده بود که با گزارش وضعیت به لشکر ، هوانیروز قهرمان وارد عمل شده و با بمباران مواضع دشمن و با هدف قرار دادن 3 ارداه تانک دشمن  مشکل را منتفی و گردان 148 را نجات دادند . البته یکی از بالگرد ها در این یورش آسیب دید که در منطقه گردان مذکور نشست اجباری نمود و خلبان آن نجات پیدا کرد .

تیپ 1 و 2 همچنان همانند ساعات اولیه عملیات در گیر بودند تا اینکه سرانجام در ساعت 20: 18 ، 6/7/60فردای روز عملیات با سقوط آخرین پل و تصرف اهداف از پیش تعین شده دشمن را بطور کلی در شرق کارون منهدم نمود .

در اثر رزم بی امان دلیرمردان لشکر اسلام که با انجام الحاق و استقرار بر روی هدفها که عبارت بودند از دو پل حساس منطقه بنام پل مارد – پل حفر شرقی که بسیار جنبه حیاتی برای دشمن داشت  بطوریکه صدام عکس آنها را بصورت کارت پستال  به اربابان خود مخابره کرده بود، به تصرف یگانهای لشکر 77 در آمد.

نیروهای خودی در این عملیات عبارت بودند از  لشکر 77 پیاده ، گروه رزمی تیپ 37 زرهی شیراز و حدود 400 نفر از برادران سپاهی که در یگانهای لشکر 77 سازماندهی شده بودند . به عبارتی از شروع جنگ این اولین عملیات مشترک  ارتش و سپاه بود که با حفظ وحدت نتایج قابل ملاحظه ای در بر داشت که هرگز از یاد ملت ایرا ن نخواهد رفت و سرانجام رزمندگان اسلام موفق شدند طومار وجود متجاوزین بعثی را در هم پیچیده و سرزمین مورد تجاوز آنان را در شرق کارون به گورستان ابدی آنها تبدیل و عنوان سردار قادسیه صدام را برای همیشه در قبرستان بعث مدفون نمایند.

در این عملیات بیش از 1700 نفر از دشمن به اسارت نیروهای خودی در آمده و حدود 3000 نفر کشته و 230  دستگاه تانک و نفربر که نصف آنها کاملاً سالم و آماده استفاده بودند،  300 دستگاه خودرو، 30 دستگاه ماشین های راه سازی (مثل لودر و گرایدل )  و هزاران قبضه از انواع سلاحهای سبک و نیمه سنگین به غنیمت نیروهای ظفرمند اسلام درآمد.

در این عملیات بود که جا دارد آن را مقتاح باب پیروزی های بعدی بدانیم .لشکر 77 عنوان پیروز لقب یافت.

 

نکات برجسته این عملیات به شرح زیر است :

1-  طرح ریزی دقیق و هدایت عملیات و هماهنگی لازم بین یگانهای عمل کننده و استفاده از اصل غافلگیری .

2-  ارتباط دقیق و به موقع و ایجاد شبکه ارتباطی تا رده گروهان و کنترل بوسیله رده بالا

3-  پشتیبانی گسترده به موقه و مداوم در طول جبهه از قبیل تامین مهمات و جیره تا رده گروه پیاده در خط مقدم

4-  سازمان دهی دقیق برای رزم و تلفیق نیروها و ایجاد فرماندهی واحد و استفاده از اصل وحدت فرماندهی

5-  ایجاد معابر در میادین مین دشمن با فرصت لازم و مشخص کردن  میادین مین بوسیله ی  نوار شبرنگ و راهنما قبل از عملیات و تعیین موتورسواران با نصب علامت شبرنگ برای هدایت تانکها در شب عملیات

6-  طرح ریزی دقیق آتش توپخانه و هدایت و اجرای آتش تهیه در سه جبهه مختلف

7-  تمرین طرح های مشابه طرح عملیات در زمین های مشابه میادین اصلی جنگ قبل از عملیات و با فشنگ جنگی

8- طرح ریزی، جمع آوری غنایم و طرح تخلیه به پشت جبهه و تقسیم کار صحیح

9- توسعه خاکریزها و اجرای عملیات محدود محلی قبل از عملیات

نتیجه عملیات های محدود مثل تپه مدن آبادان و جنوب جاده آبادان -  ماهشهر و عملیات دارخوین نشان داد که نیروهای ما می توانند در ابعاد گسترده تر عملیاتی را اجرا و تلفات کمتری را متحمل شوند به همین منظور فرماندهان ارتش و سپاه طی  چند جلسه شور وبرسی به این نتیجه رسیدند که مسئله جنگ با وقوع یکی از دو حالت زیر حل خواهد شد: 1 – رژیم صدام سقوط کند 2 – با اعمال قدرت رژیم صدام را تحت فشار قرار داده تا ناچار شود شرایط عادلانه و پیشنهادی ایران را بپذیرد و حامیانش به وضع پیش آمده گردن  نهند.

اینجاست که طراحی عملیاتی گسترده شروع و اولین تک وسیع در جبهه آبادان انجام که منجر به شکست حصر آبادان شد که این امر ندای لبیکی بود برای فرمان حضرت امام (ره) : حصرآبادان باید شکسته شود.

 

 

 

                                                                                                              

 

 

 
امتیاز دهی