ویژه نامه هفته دفاع مقدس
عملیات «والفجر 8» اصل غافلگیری به معنای واقعی





در تاریخ هشت ساله دفاع مقدس، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، یکی از گسترده‌ترین، پرحادثه‌ترین و موفق‌ترین عملیات‌ها که انعکاس وسیعی در سطح دنیا به خصوص در رسانه‌های کشورهای غربی به جا گذاشت، عملیات غرورآ‌فرین «والفجر 8» بود
.

بررسی کامل این عملیات را باید از جوانب مختلف و از زبان مقامات مملکت، کارشناسان نظامی، فرماندهان، رسانه‌های نوشتاری تصویری، رزمنده‌های شرکت‌کننده و تحلیل‌گران جنگ شنید و با استناد به مدارک به جا مانده، تحلیل واقعی بر آن نوشت.

در عملیات «والفجر 8» که به آزاد‌سازی شهر فاو منجر شد، به جرأت می‌توان گفت که دستاوردهای نیروهای مسلح ایران، کمر سردمداران عراق و سردار دروغین قادسیه (صدام حسین) و فرماندهان ارشد ارتش عراق را شکست.

چرا که پیروزی‌های پی در پی رزمندگان ایرانی و بازتاب گسترده عملکرد آنها در این عملیات چنان مشهود بود که جای هیچ گونه انکار و تکذیب را برای عراق و دشمنان جمهوری اسلامی ایران باقی نگذاشت و به اجبار به آن اعتراف کردند، ایران با گرفتن شهر فاو وارد مرحله جدیدی از پیروزی‌های خود علیه عراق شده است.

خبر پیروزی رزمندگان ایران در این عملیات، پشتیبانان صدام همان آمریکا و کشورهای مرتجع منطقه را به وحشت انداخت.

در عملیات «والفجر 8» اصل غافلگیری به معنای واقعی کلمه به وسیله‌ رزمندگان اسلام اجرا شد به طوری که فرماندهان نیروهای عراق پس از شنیدن تصرف فاو به وسیله نیروهای ایران بهت زده شده بودند و این خبر برای آنها غیرقابل باور بود چون آنها هم از موانع بسیار پیچیده و غیرقابل عبور بر سر راه رزمندگان اسلام خبر داشتند و هم نیروهای ایران را فاقد چنین توانایی‌هایی می‌دیدند؛ مانند عبور از اروند رود که بسیار عالی اجرا شد. همچنین رعایت اصل تأمین و حفاظت اطلاعات از لحظه آغاز طرح‌ریزی و اجرای عملیات فریب، از عوامل اساسی دیگر پیروزی در عملیات «والفجر 8» بود.

تک در منطقه فاو، رأس‌البیشه، انهدام دشمن، تصرف و تأمین اسکله‌های البکر والامیه و تصرف شهر فاو، تک در منطقه کوشک و شلمچه بنا به دستور و ادامه تک با منظور تأمین سواحل شرقی اروند رود و تأمین شهر بصره از اهداف این عملیات بود که در منطقه خوزستان کوشک تا دهانه فاو، محور منطقه اروند کنار به سمت شهر فاو، عراق محور کوشک به سمت شرق بصره، محور شلمچه به سمت مرز اجرا شد.

سرانجام پس از طرح‌ریزی دقیق، شناسایی‌های لازم به وسیله‌ نیروهای شرکت‌کننده، توجیه و هماهنگی‌های ضروری بین یگان‌های شرکت کننده در عملیات و بررسی تمام اطلاعات به دست آمده از دشمن و همچنین آخرین پیش‌بینی‌های دقیق جوی، عملیات والفجر 8 در ساعت 22:30 مورخ 20 بهمن سال 1364 با رمز «لا حول ‌و لا قوة ‌الا بالله ‌العلی ‌العظیم و قاتلواهم حتی لاتکون فتنه، یا فاطمة الزهرا (س)، یا فاطمة‌الزهرا (س)، یا فاطمة‌ الزهرا (س)» آغاز شد.

رزمندگان اسلام حمله خود را با پشتیبانی‌ آتش توپخانه در محورهای تعیین شده شروع کردند؛50 گردان توپخانه از ارتش و سپاه نزدیک یک هزار قبضه توپ در آتش تهیه شرکت داشتند این آتش تهیه به حدی شدید بود که در طول 8 سال دفاع مقدس بی‌سابقه بوده است.

محور اصلی جاده آبادان ـ اروند کنار و عبور از رودخانه بزرگ اروند به سمت شهر فاو به منظور تصرف آن و ادامه حرکت از جاده ابوالخصیب به طرف شهر بصره در نظر گرفته شده بود و 2 محور دیگر به منظور اجرای تک پشتیبانی در منطقه کوشک و شلمچه در شرق بصره طراحی شده بود

نیروهای سپاه پاسداران برای اجرای عملیات در تک اصلی، تصرف شهر فاو و ادامه عملیات به سمت بصره انتخاب شده بودند و در 2 محور تک پشتیبانی از نیروهای ارتش استفاده شد.

در ساعات اولیه حمله در تک اصلی نیروهای غواص و قایق‌سوار که خط شکن بودند با دلاوری و شجاعتی بی‌نظیر از اروند‌رود عبور کردند و در ساحل غربی هجوم بی‌امان خود را به مواضع پدافندی دشمن شروع کردند و ضمن درگیری با نیروهای دشمن، تیم‌های تخصصی مشغول باز کردن معبرها از میان موانع انبوه مین، سیم خاردار، رادار، تله‌های انفجاری در ساحل غربی به منظور ورود نیروهای بعدی به منطقه بودند. پس از عبور شبانه نیروها از رودخانه و روشن شدن هوا، عملیات وارد مرحله تازه‌ای شد و نیروهای خط شکن برای ادامه عملیات نیاز به پشتیبانی‌ آتش، نیروهای تقویتی و از همه مهم‌تر تجهیزات سنگین مانند توپ‌های 106 و توپ‌های پدافندی و سکوهای پرتاب موشک داشتند.

بنابراین بالگردهای هوانیروز ترابری نیروها و انتقال تجهیزات سنگین از اروند رود به منطقه فاو را شروع کردند و همزمان تیم‌های آتش بالگردهای کبرا نیروهای دشمن را که سرسختانه مقاومت می‌کردند؛ درهم می‌کوبیدند.

لازم به ذکر است در روزهای نخست که هنوز پلی بر روی رودخانه احداث نشده بود کلیه تجهیزات سنگین و مهمات و نیروها، به وسیله‌ بالگردهای هوانیروز به آن طرف رودخانه انتقال یافت.

در همان چند ساعت نخست دشمن طوری غافلگیر شده بود که یکی از فرماندهان عراقی، وضعیت نبرد را به رده بالاتر چنین گزارش می‌دهد «دشمن (ایران) مانند سیل به وسیله قایق و بالگرد، نیرو پیاده می‌کند و باز می‌گردد؛ اگر چاره‌ای نکنید می‌روند ام‌القصر را هم می‌گیرند؛ وضعیت ما بسیار بد است».

به جرأت می‌توان گفت که اگر هوانیروز آن امدادرسانی گسترده را انجام نمی‌داد و در کنارش تیم‌های آتش (بالگردهای کبرا) نقش خود را در پشتیبانی‌اش ایفا نمی‌کردند، نتیجه عملیات به گونه دیگری رقم می‌خورد.

تاکتیک هوانیروز در عملیات «والفجر 8» طوری بود که بالگردهای کبرا به 3 تیم آتش تقسیم شده بودند که همیشه یک تیم در پرواز و درگیری مستقیم با دشمن، یک تیم در حال بازگشت از منطقه عملیات جهت بارگیری مجدد مهمات و یک تیم در حال رفت به سمت منطقه و اجرای آتش بر روی دشمن بود. این تیم‌ها با استفاده از انواع راکت، موشک تاو، موشک ماوریک و توپ‌های 20 میلی‌متری آن چنان آتشی در منطقه عملیات روی دشمن گشودند که فرصت هرگونه حرکتی از دشمن گرفته شد و هر پاتک عراق در همان آغاز با شکست قطعی رو به رو می‌گشت.

دشمن فکر نمی‌کرد نیروهای ایرانی از منطقه فاو، عملیات والفجر 8 را با آن سطح بالا شروع کند و عراق فکر می‌کرد که تک اصلی از منطقه هورالهویزه انجام خواهد شد و حمله به فاو، حمله فریبنده و ایذائی نیروهای ایران است؛ در نهایت با مطلع شدن دشمن از منطقه اصلی عملیات و تصرف شهر فاو به وسیله رزمندگان اسلام، نیروهای ارتش عراق در صدد مقابله جدی با نیروهای جمهوری اسلامی ایران برآمدند و با تقویت نیروهای خود در سطح وسیع و توان رزمی بالا، اقدام به اجرای پاتک‌های شدید کردند که با آتش انبوه دلاوران هوانیروز، نیروی هوایی و رزمندگان زمینی هر بار با شکست مواجه می‌شدند.

در نهایت فرماندهان عراق به فکر استفاده از قوی‌ترین نیروهای خود یعنی لشگر گارد ریاست جمهوری افتادند و آنها را وارد نبرد کردند.

در محور جاده کارخانه نمک در یک منطقه مانوری بسیار کوچک یک تیپ گسترش داده شده بود و روزانه ده‌ها پاتک سنگین با مدرن‌ترین تانک‌های زرهی و زبده‌ترین نیروهای رزمی همراه با پشتیبانی نیروی هوایی با تمام توان و بالگردهای رزمی در سطح وسیع انجام می‌داد که هر بار توسط رزمندگان اسلام در هم شکسته و به طور کامل شکست می‌خورد.

در نهایت دشمن، سرخورده و ناامید از کلیه راه‌ها و شگردهای رزمی خود در مقابله با نیروهای ایران تنها راه باقی مانده در ضربه‌ زدن به رزمندگان اسلام را بمباران شیمیایی به وسیله‌ هواپیماهای جنگنده خود دید.

لذا با بهره‌گیری از نیروی هوایی خود اقدام به بمباران شیمیایی منطقه کرد.

از آنجا که فاصله درگیری بین یگان‌های دشمن و خودی بسیار نزدیک بود، در مرحله نخست بمباران، دشمن به اشتباه تیپ‌های گارد جمهوری خود را مورد اصابت بمب‌های شیمیایی قرار داد که منجر به آْلودگی 70 درصد نیروهای آنها شد.

از نکات دیگر این عملیات بهره‌گیری عراق از نیروی هوایی خود با انواع هواپیماهای شکاری و بمب‌افکن‌ سبک و سنگین در سطح بسیار گسترده و با تمام توان بود. از سوی دیگر در مقابل آنها، پدافند بسیار قوی نیروهای ایران تحت کنترل قرارگاه رعد به فرماندهی شهید سرلشگر خلبان «عباس بابایی» قرار داشت و چنان ضرباتی به هواپیماهای دشمن وارد کردند که عراق تا مدت‌ها پس از عملیات فاو، توان عملیاتی خود را از دست داده بود.

پدافند رعد و هواپیماهای جنگنده ارتش جمهوری اسلامی ایران روزانه به طور میانگین 3 تا 4 فروند هواپیمای جنگنده عراق را ساقط می‌کردند که تا پایان عملیات آمار هواپیماها و بالگردهای ساقط شده به وسیله‌ پدافند رعد و جنگنده‌های نیروی هوایی و هوانیروز به 70 فروند هواپیما و 10 فروند بالگرد رسید که از این تعداد یک فروند هواپیمای شکاری میگ و 5 فروند بالگرد، به وسیله‌ هوانیروز ساقط شد.

پیدایش چنین وضعیتی، رعب و وحشت زیادی را در دل خلبانان عراقی ایجاد کرد به گونه‌ای که وقتی وارد آسمان منطقه می‌شدند، برخی از آنها تنها در صدد خالی کردن بمب‌ها و مهمات خود در بیابان و فرار از تیررس گلوله‌های ضد هوایی و موشک‌های زمین به هوا بودند. این وحشت آن قدر افزایش یافته بود که حتی یک بار، پس از شلیک موشک و اصابت آن به هواپیما، خلبان هواپیمای دیگر دشمن به خیال اینکه او هم مورد اصابت قرار خواهد گرفت، هواپیما را رها کرده و به بیرون پرید.

آزاد سازی30 کیلومتر از خاک میهن اسلامی و حدود 770 کیلومتر از خاک عراق، قطع ارتباط عراق با آب‌های آزاد، آزاد شدن شهر فاو، تصرف اسکله‌های فاو، استقرار نیروهای ایرانی در 20 کیلومتری بندر ام‌القصر، کشته8 شدن 17 هزار نفر از ارتش عراق، زخمی شدن 25 هزار نفر از نیروهای ارتش عراق، انهدام 70 فروند هواپیما و 10 فروند بالگرد، 400 دستگاه تانک، 200 دستگاه نفربر، 200 موضع توپخانه و 500 خودرو، به غنیمت گرفتن 80 دستگاه تانک، 40 دستگاه نفربر، 190 قبضه توپ و تعداد بسیار زیادی خودرو و انهدام یک فروند ناوچه بزرگ عراق از نتایج اجرای عملیات گسترده «والفجر 8» بود.

 

منبع: سایت ساجد ـ کتاب حماسه‌های ماندگار هوانیروز در دفاع مقدس

 


 
امتیاز دهی